De komst van een nieuw box-3-stelsel komt steeds dichterbij. Het kabinet wil een wijziging van het stelsel per 1 januari 2028 invoeren. De plannen zijn nog niet definitief, maar de richting is duidelijk: particuliere beleggers gaan te maken krijgen met een fundamenteel andere manier van belastingheffing. En voor veel mensen betekent dat simpelweg: meer belasting betalen.
Even terug naar de basis: wat is box 3?
In Nederland kennen we drie belastingboxen:
- Box 1: inkomen uit werk en woning
- Box 2: inkomen uit aanmerkelijk belang (bijvoorbeeld je eigen BV)
- Box 3: belasting over vermogen
Box 3 gaat over je spaargeld, beleggingen, een tweede woning en andere privé-investeringen. De aangekondigde wetswijziging heeft uitsluitend betrekking op deze box, en vooral op hoe het rendement wordt belast.
Waarom box 3 op de schop gaat
Al jaren ligt box 3 onder vuur. De Belastingdienst rekende met een verondersteld (fictief) rendement, ongeacht of je dat rendement daadwerkelijk behaalde. Zeker spaarders en defensieve beleggers vonden dat onrechtvaardig.
De rechter gaf hen daarin gelijk. Het huidige stelsel houdt geen stand meer en daarom is er haast geboden: de overheid móét overstappen naar een nieuw systeem.
Het huidige systeem: fictief rendement
Op dit moment werkt box 3 met:
- Een heffingsvrij vermogen (in 2026: € 59.357 per persoon)
- Een verondersteld rendement op spaargeld en beleggingen
- Belasting over dat veronderstelde rendement
Of je daadwerkelijk winst maakte of niet, is in dit systeem grotendeels irrelevant.
Het nieuwe stelsel: belasting over werkelijk rendement
In het nieuwe box-3-stelsel verdwijnt het heffingsvrije vermogen. Daarvoor in de plaats komt een heffingsvrij rendement. Daarnaast wordt niet langer gekeken naar een fictief percentage, maar naar het daadwerkelijke rendement dat je hebt behaald op spaargeld, beleggingen en overige box-3-bezittingen. Dat klinkt eerlijker, maar heeft grote gevolgen.
Waarom veel beleggers meer belasting gaan betalen
Voor particuliere beleggers pakt dit nieuwe systeem vaak nadelig uit:
- Beleggingsrendementen liggen structureel hoger dan spaarrentes
- Het belastingtarief blijft hoog (36%)
- Ook ongerealiseerde winst wordt belast
Je betaalt dus belasting over waardestijgingen die je nog niet hebt verzilverd. Dat betekent dat je belasting moet betalen, terwijl het geld nog “op papier” staat.
Verlies maken? Dat wordt later verrekend
Vanaf 2028 komt er een vorm van verliesverrekening. Lijd je verlies in een jaar, dan mag dat worden verrekend met positieve rendementen in latere jaren. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk krijg je geen directe belastingteruggaaf, moet je wachten tot je weer winst maakt, blijft de uitvoering complex. Het risico blijft dus grotendeels bij de belegger liggen.
De timing mismatch: belasting betalen over verdampte winst
Een belangrijk knelpunt is de zogeheten timing mismatch. Het rendement wordt vastgesteld op 31 december en de belasting betaal je maanden later. Als de markt tussentijds daalt, kan het zijn dat je belasting moet betalen over winsten die inmiddels alweer verdwenen zijn. In het slechtste geval moet je beleggingen verkopen om de belastingaanslag te kunnen voldoen.
Dat vraagt om liquiditeitsplanning, iets waar veel particuliere beleggers nu nog niet bij stilstaan.
Vermogen opbouwen krijgt een prijskaartje
Tot een bepaald rendement blijf je onder de heffingsvrije grens, maar wie serieus vermogen wil opbouwen, krijgt onvermijdelijk te maken met box-3-belasting. Het tarief van 36% ligt hoog in vergelijking met veel andere landen met een vermogenswinstbelasting. Daarmee wordt het opbouwen van privévermogen fiscaal steeds zwaarder belast.
Tijd om vooruit te kijken
Er circuleren al veel adviezen online: sparen, beleggen via een BV, pensioenbeleggen of andere structuren. Maar dé oplossing bestaat niet. Wat verstandig is, hangt af van je vermogen, je risicobereidheid, je toekomstplannen, je cashflow.
Het is verstandig om kennis te nemen van de plannen van het kabinet en dit de komende tijd te volgen. We houden je op de hoogte!